So21102017

Ostatnia aktualizacja12:08:01 PM

Font Size

SCREEN

Profile

Menu Style

Cpanel

Zapiski z ukrycia

Anna Frank

Anna Frank, trzynastoletnia żydowska dziewczynka, w czasie drugiej wojny światowej ukrywała się z rodzicami i znajomymi w centrum Amsterdamu. Od czerwca 1942 do sierpnia 1944 roku Anna prowadziła intymne zapiski, które po raz pierwszy ujrzały światło dzienne już po wojnie, w 1947 roku – dwa lata po śmierci dziewczynki w obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen. Ostatni zapisek w „Dzienniku” powstał 1 sierpnia 1944 roku – trzy dni przed aresztowaniem i wywiezieniem do obozu wszystkich mieszkańców kryjówki.

» Kto w 1944 roku złożył donos i zdradził kryjówkę Franków?
» O czym Anna Frank pisała w swoim „Dzienniku”?
» Jak doszło do jego pierwszej publikacji?
» Kto i dlaczego podważał po wojnie nie tylko autentyczność pamiętnika, ale także sam fakt istnienia Anny Frank?
» Jakie były rezultaty śledztwa przeprowadzonego w sprawie „Dziennika” przez najsłynniejszego „łowcę nazistów”?

Oto opowieść o jednej z najważniejszych książek XX wieku:

Zapiski z codziennego życia

Anna Frank

Dokładnie 70 lat temu, w czerwcu 1942 roku, młoda Żydówka Anna Frank otrzymała album, w którym zaczęła prowadzić zapiski z codziennego życia w ukryciu w Amsterdamie. Jej „Dziennik” powszechnie uznawany jest za jedno z najważniejszych świadectw Holokaustu.

Anna Frank urodziła się w 1929 roku we Frankfurcie nad Menem, w żydowskiej rodzinie od wielu pokoleń mieszkającej w Niemczech.

Po dojściu Hitlera do władzy w roku 1933 Otto i Edith Frankowie z córkami – Anną i Margot – uciekli do Amsterdamu.

Prześladowanie holenderskich Żydów

W 1940 roku Niemcy zajęli Holandię i rozpoczęli prześladowanie Żydów. Dwa lata później Margot została wezwana do stawienia się w obozie pracy przymusowej w Niemczech.

Rodzina postanowiła się ukryć. Kryjówką stała się opuszczona oficyna kamienicy w Amsterdamie. Frankom pomagało kilku byłych pracowników biura Otta.

Album na zapiski – prezent od rodziców

Anna Frank

Z okazji trzynastych urodzin ukrywająca się wraz z rodzicami Anna otrzymała album, w którym zaczęła opisywać życie codzienne w ukryciu.

Zapiski miały formę listów do nieistniejącej przyjaciółki Kitty. Pomimo ciężkich warunków, ich przekaz jest optymistyczny, pełen nadziei na zmianę sytuacji.

12 czerwca 1942 roku napisała: „Sądzę, że będę Ci mogła wszystko powierzyć, tak jak jeszcze nigdy nikomu, i mam nadzieję, że będziesz dla mnie wielkim oparciem”.

Czternaście dni bez światła

Anna Frank

Kolejne zapiski Frank dają obraz ponad dwóch lat życia w zamknięciu, pełnego konfliktów i strachu przed wykryciem.

„Nasza kryjówka dopiero teraz stała się prawdziwą kryjówką. Pan Kugler uznał mianowicie, że będzie lepiej, gdy przed naszymi drzwiami do kryjówki umieścimy regał […], ale taki, który wisiałby na zawiasach i otwierałby się tak jak drzwi. Pan Voskujil go zbudował. (Poinformowaliśmy pana Voskuijla o siedmiu ukrywających się i jest on we wszystkim bardzo pomocny)” – pisała Anna 21 sierpnia 1942 roku.

„Zużywaliśmy o wiele za dużo światła i przekroczyliśmy naszą rację elektryczności. Skutek: przesadna oszczędność i groźba odcięcia. Czternaście dni bez światła, przyjemnie, co? Ale kto wie, może jakoś to będzie” – donosiła swojej wymyślonej przyjaciółce, Kitty, 28 listopada 1942 roku.

Ostatni zapisek, trzy dni przed aresztowaniem

Anna Frank

Dziewczynka w wielu wpisach wspomina radosny okres dzieciństwa, przedstawia też wzajemne relacje między mieszkańcami kryjówki. Ostatni z nich nosił datę 1 sierpnia 1944 roku. Powstał na trzy dni przed aresztowaniem.

Anna Frank pisała tego dnia m.in. o tym, że jej dusza jest „jakby rozszczepiona na dwoje”: „Jedna strona kryje moją swawolną radość, szydzenie ze wszystkiego, chęć do życia, a zwłaszcza pojmowanie wszystkiego z jego lekkiej strony. […] Ta strona stoi najczęściej na czatach i wypiera tę inną, która jest o wiele piękniejsza, czystsza i głębsza. Nieprawda, nikt nie zna ładnej strony Anne i dlatego tak mało ludzi może mnie znieść”.

Zdradzenie ukrywających się Franków i deportacja

Anna Frank

W sierpniu 1944 roku ktoś wydał ukrywających się Żydów. Osiem ukrywających się osób zostało zabranych przez Grüne Polizei.

„4 sierpnia 1944 roku, między godziną dziesiąta a wpół do jedenastej, przed domem na ulicy Prinsengracht 263 zatrzymał się samochód. Wysiadł z niego SS-Oberscharfuhrer Karl Josef Silberberg, w mundurze, razem z trzema pomocnikami holenderskimi z Grüne Polizei ubranymi po cywilnemu, ale uzbrojonymi. Pewne jest, że ukrywający zostali zdradzeni” – czytamy w posłowiu do „Dziennika” Frank.

Czteroosobowa rodzina Franków została deportowana do Auschwitz ostatnim transportem, jaki dotarł z terenu okupowanej Holandii w ramach hitlerowskiej akcji „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”.

Anna Frank

Transport wyjechał z obozu przejściowego w Westerbork 3 września 1944 roku. Było w nim 1019 Żydów, w tym 79 dzieci. 5 września dotarł do Auschwitz II - Birkenau. Po selekcji na rampie Niemcy zgładzili w komorach gazowych 549 osób. Pozostali, w tym Frankowie, zostali skierowani do obozu.

Holokaust przeżył jedynie ojciec Otto, którego oswobodziła z Auschwitz Armia Czerwona 27 stycznia 1945 roku. Matka zmarła w obozie tuż przed wyzwoleniem, w styczniu 1945 roku.

Śmierć Anny i Margot w obozie koncentracyjnym

Anna Frank

Obie dziewczynki zostały przeniesione w październiku do obozu Bergen-Belsen, gdzie zmarły na tyfus w marcu 1945 roku.

„Margot i Anne zostały pod koniec października wywiezione tak zwanym transportem ewakuacyjnym do obozu koncentracyjnego Bergen-Belsen na Luneburger Heide” – czytamy w posłowiu „Dziennika” Frank.

„Na skutek katastrofalnych warunków higienicznych wybuchła tam w zimie 1944/1945 epidemia tyfusu, w wyniku której zmarły tysiące więźniów; wśród nich była też Margot, a parę dni po niej Anne. Nastąpiło to najprawdopodobniej w końcu lutego lub na początku marca. Ciała obu dziewcząt leżą prawdopodobnie w masowych grobach Bergen-Belsen. 12 kwietnia 1945 roku obóz koncentracyjny został wyzwolony przez angielskie oddziały”.

Otto Frank publikuje zapiski córki

„Otto Frank po długim namyśle postanowił spełnić życzenie zmarłej córki i opublikować jej zapiski w formie książki” – czytamy we wstępie do wydania holenderskiego. I dalej:

„Gdy książka ukazała się w 1947 roku, nie było jeszcze w zwyczaju swobodne pisanie na tematy seksualne, a z pewnością nie w książkach dla młodzieży. Innym ważnym powodem, dla którego opuszczono całe fragmenty lub pewne sformułowania było to, że Otto Frank nie chciał zniesławić pamięci żony, ani innych towarzyszy niedoli z Oficyny”.

Najczęściej tłumaczona książka holenderska

Anna Frank

Dziennik Anny Frank ukazał się po raz pierwszy w 1947 roku w Amsterdamie, ale dopiero wydanie wersji angielskojęzycznej (Anne Frank: The Diary of a Young Girl) w 1952 roku sprawiło, że książka zyskała międzynarodową sławę.

Do dziś przetłumaczono „Dziennik” na blisko 70 języków i zekranizowano. Już w 1955 na podstawie książki powstała pierwsza sztuka teatralna, a w 1959 – film w reżyserii George'a Stevensa.

Ta poruszająca, najczęściej tłumaczona na obce języki holenderska książka, należy od lat do najpoczytniejszych lektur, przemawiających również do młodych czytelników.

Anna Frank w ogóle nie istniała?

Anna Frank

Wkrótce po tym, jak angielskojęzyczna wersja „Dziennika” zdobyła wielką popularność, rozpoczęły się pierwsze ataki tzw. negacjonistów Holocaustu (holocaust deniers), którzy nazywają siebie rewizjonistami historycznymi.

Twierdzili oni między innymi, że Anna Frank w ogóle nie istniała, jej fotografie miały być rzekomo pozowane przez aktorkę, a jej „Dziennik” to tak naprawdę fikcyjny twór syjonistów.

Śledztwo Wiesenthala

Szymon Wiesenthal, słynny „łowca nazistów”, postanowił przeprowadzić specjalne dochodzenie, którego celem miało być udowodnienie autentyczności książki Frank. Wiesenthal zajął się sprawą po tym, jak otrzymał jedną z ulotek nazywających „Dziennik” fałszerstwem.

Śledztwo zakończyło się w 1963 roku. Wiesenthal chciał odnaleźć osobę, która w 1944 roku zdradziła kryjówkę Franków, ale ostatecznie dotarł tylko do oficera oficera Karla Silberbauera, który aresztował rodzinę Franków i ich przyjaciół.

Dalsze ataki negacjonistów

Anna Frank

Silberbauer nie pamiętał tożsamości zdrajcy, ale przekazał Wiesenthalowi dokładny opis aresztowania oraz rękopisów Anny, które widział podczas rewizji.

Zeznania oficera nie zakończyły jednak kampanii negacjonistów. Zwolennicy rewizjonizmu historycznego przestali od tej pory co prawda kwestionować sam fakt istnienia Anny Frank, ale zaczęli uderzać z innej strony.

Podawano na przykład w wątpliwość wiarygodność opublikowanej wersji pamiętnika oraz sugerowano, że autorem „Dziennika” nie była Anna, lecz jej ojciec – Otto Frank – lub któryś z jego współpracowników.

Dokładne badanie „Dzienników”

Dyskusja na temat autentyczności „Dziennika” zakończyła się dopiero w 1980 roku, już po śmierci Franka i opublikowaniu zapisków Anny w pełnej wersji.

Otto Frank zapisał notatki córki w testamencie Państwowemu Instytutowi Dokumentacji Wojennej w Amsterdamie. Instytut przekazał wszystkie zapiski do zbadania:

„Zbadano między innymi pochodzenie rodzinne, fakty związane z aresztowaniem i deportacją, użyte materiały piśmiennicze oraz pismo Anne Frank. W tym obszernym dziale opisano także rozpowszechnienie dziennika”.

„Dziennik” Frank w Polsce

Anna Frank

W Polsce dziennik Anny Frank ukazał się po raz pierwszy pod koniec lat 50. nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego.

Było to tłumaczenie z języka niemieckiego, a nie z oryginału niderlandzkiego, przez co „wiele interesujących cech języka i stylu Anne zniknęło bez śladu, bądź zostało odsuniętych na plan dalszy”.

Dopiero w 1993 roku ukazał się zupełnie nowy polski przekład oparty na wydaniu holenderskim z 1991 roku.

Dom Anny Frank dzisiaj

„Dom przy Prinsengracht 263 w Amsterdamie nadal istnieje. Obecnie mieści się w nim muzeum poświęcone Anne Frank, odwiedzane rocznie przez setki tysięcy ludzi z całego świata” – pisze we wstępie do polskiego wydania Alicja Oczko, tłumaczka „Dziennika”. I dalej:

„Dom Anne Frank to również nazwa instytucji zajmującej się walką z neofaszyzmem i wszelkimi formami dyskryminacji; organizuje (od 1993 roku także w Polsce) wystawy poświęcone tej tematyce i życiu autorki Dziennika”.

Oprac. Grzegorz Wysocki, na podst. PAP i inne

Kibuc Bojowników Getta

Kibuc: לוחמי הגטאות
קיבוץ לוחמי הגטאות

Kibuc imienia przywódcy powstania w Getcie

Yad Mordechai – kibuc na końcu drogi
קיבוץ יד מרדכי

Rocznica powstania w getcie warszawskim

Rocznica powstania w getcie warszawskim
19 אפריל

„Sarenka” z warszawskiego getta

„Sarenka” z warszawskiego getta
רחל זילברברג

Powstanie w getcie warszawskim

Powstanie w getcie warszawskim
19 אפריל

Losowo z menu Świat żydowski

  • Pause
  • Previous
  • Next
1/2

Projekt Izraelczyk.pl